Standardy wymaga? b?d?ce podstaw? przeprowadzania egzaminu w ostatnim roku nauki w gimnazjum*
A. Standardy wymaga? z zakresu przedmiotów humanistycznych
I. Czytanie i odbiór tekstów kultury
Ucze?:
1) czyta teksty kultury (w tym ?ród?a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej cz?owieka, podlegaj?ce odczytywaniu i interpretacji, zw?aszcza teksty kultury nale??ce do polskiego dziedzictwa kulturowego - na poziomie dos?ownym, przeno?nym i symbolicznym,
2) interpretuje teksty kultury, uwzgl?dniaj?c intencje nadawcy, odró?nia fakty od opinii, prawd? historyczn? od fikcji, dostrzega perswazj?, manipulacj?, warto?ciowanie,
3) wyszukuje informacje zawarte w ró?nych tekstach kultury, w szczególno?ci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,
4) dostrzega w odczytywanych tekstach ?rodki wyrazu i okre?la ich funkcje - dostrzega ?rodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie? sztuki plastycznej i muzyki,
5) odnajduje i interpretuje zwi?zki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i ?wiata - odnajduje i interpretuje zwi?zki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ?yciu spo?ecznym,
6) dostrzega i analizuje konteksty niezb?dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si? na ich temat oraz wyja?nia zale?no?ci mi?dzy ró?nymi rodzajami tekstów kultury (plastyk?, muzyk?, literatur?),
7) dostrzega warto?ci wpisane w teksty kultury.
II. Tworzenie w?asnego tekstu
Ucze?:
1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl?dem j?zykowym i stylistycznym, w nast?puj?cych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta?, artyku?, wywiad, og?oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami?tnik,
2) pos?uguje si? kategoriami i poj?ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ?cie?ek edukacyjnych,
3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,
4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl?dem logicznym i sk?adniowym,
5) formu?uje, porz?dkuje i warto?ciuje argumenty uzasadniaj?ce stanowisko w?asne lub cudze,
6) analizuje, porównuje, porz?dkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,
7) dokonuje celowych operacji na tek?cie: streszcza, rozwija, przekszta?ca stylistycznie,
8) wypowiada si? na temat zwi?zków mi?dzy kultur? rodzim? a innymi kr?gami kulturowymi, w tym komentuje powi?zania, zw?aszcza mi?dzy kultur? polsk? a ?ródziemnomorsk?, oraz okre?la te powi?zania w ró?nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ?yciu codziennym, w odniesieniu do przesz?o?ci i w czasach obecnych,
9) formu?uje problemy, podaje sposoby ich rozwi?zania, wyci?ga wnioski, wypowiada si? na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.
B. Standardy wymaga? z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych
I. Umiej?tne stosowanie terminów, poj?? i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb?dnych w praktyce ?yciowej i dalszym kszta?ceniu
Ucze?:
1) stosuje terminy i poj?cia matematyczno-przyrodnicze: a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst?puj? terminy i poj?cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr?cznikach, w prasie, b) wybiera odpowiednie terminy i poj?cia do opisu zjawisk, w?a?ciwo?ci, zachowa?, obiektów i organizmów, c) stosuje terminy dotycz?ce racjonalnego u?ytkowania ?rodowiska,
2) wykonuje obliczenia w ró?nych sytuacjach praktycznych: a) stosuje w praktyce w?asno?ci dzia?a?, b) operuje procentami, c) pos?uguje si? przybli?eniami, d) pos?uguje si? jednostkami miar,
3) pos?uguje si? w?asno?ciami figur: a) dostrzega kszta?ty figur geometrycznych w otaczaj?cej rzeczywisto?ci, b) oblicza miary figur p?askich i przestrzennych, c) wykorzystuje w?asno?ci miar.
II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji
Ucze?:
1) odczytuje informacje przedstawione w formie: a) tekstu, b) mapy, c) tabeli, d) wykresu, e) rysunku, f) schematu, g) fotografii,
2) operuje informacj?: a) selekcjonuje informacje, b) porównuje informacje, c) analizuje informacje, d) przetwarza informacje, e) interpretuje informacje, f) czytelnie prezentuje informacje, g) wykorzystuje informacje w praktyce.
III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwi?zków i zale?no?ci, w szczególno?ci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych
Ucze?:
1) wskazuje prawid?owo?ci w procesach, w funkcjonowaniu uk?adów i systemów: a) wyodr?bnia z kontekstu dane zjawisko, b) okre?la warunki jego wyst?powania, c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni, d) wykorzystuje zasady i prawa do obja?niania zjawisk,
2) pos?uguje si? j?zykiem symboli i wyra?e? algebraicznych: a) zapisuje wielko?ci za pomoc? symboli, b) zapisuje wielko?ci za pomoc? wyra?e? algebraicznych, c) przekszta?ca wyra?enia algebraiczne, d) zapisuje zwi?zki i procesy w postaci równa? i nierówno?ci,
3) pos?uguje si? funkcjami: a) wskazuje zale?no?ci funkcyjne, b) opisuje funkcje za pomoc? wzorów, wykresów i tabel, c) analizuje funkcje przedstawione w ró?nej postaci i wyci?ga wnioski,
4) stosuje zintegrowan? wiedz? do obja?niania zjawisk przyrodniczych: a) ??czy zdarzenia w ci?gi przemian, b) wskazuje wspó?czesne zagro?enia dla zdrowia cz?owieka i ?rodowiska przyrodniczego, c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia?ania wspó?czesnym zagro?eniom cywilizacyjnym, d) potrafi umiejscowi? sytuacje dotycz?ce ?rodowiska przyrodniczego w szerszym kontek?cie spo?ecznym.
IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej?tno?ci do rozwi?zywania problemów
Ucze?:
1) stosuje techniki twórczego rozwi?zywania problemów: a) formu?uje i sprawdza hipotezy, b) kojarzy ró?norodne fakty, obserwacje, wyniki do?wiadcze? i wyci?ga wnioski,
2) analizuje sytuacj? problemow?: a) dostrzega i formu?uje problem, b) okre?la warto?ci dane i szukane (okre?la cel),
3) tworzy modele sytuacji problemowej: a) wyró?nia istotne wielko?ci i cechy sytuacji problemowej, b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
4) tworzy i realizuje plan rozwi?zania: a) rozwi?zuje równania i nierówno?ci stanowi?ce model problemu, b) uk?ada i wykonuje procedury osi?gania celu,
5) opracowuje wyniki: a) ocenia wyniki, b) interpretuje wyniki, c) przedstawia wyniki.
STANDARDY WYMAGA? PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIEWIDOMYCH I S?ABO WIDZ?CYCH
A. Standardy wymaga? z zakresu przedmiotów humanistycznych
I. Czytanie i odbiór tekstów kultury
Ucze?:
1) czyta teksty kultury (w tym ?ród?a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej cz?owieka, podlegaj?ce odczytywaniu i interpretacji, zw?aszcza teksty kultury nale??ce do polskiego dziedzictwa kulturowego - na poziomie dos?ownym, przeno?nym i symbolicznym,
2) interpretuje teksty kultury, uwzgl?dniaj?c intencje nadawcy, odró?nia fakty od opinii, prawd? historyczn? od fikcji, dostrzega perswazj?, manipulacj?, warto?ciowanie,
3) wyszukuje informacje zawarte w ró?nych tekstach kultury, w szczególno?ci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,
4) dostrzega w odczytywanych tekstach ?rodki wyrazu i okre?la ich funkcje - dostrzega ?rodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie? sztuki plastycznej i muzyki,
5) odnajduje i interpretuje zwi?zki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i ?wiata - odnajduje i interpretuje zwi?zki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ?yciu spo?ecznym,
6) dostrzega i analizuje konteksty niezb?dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si? na ich temat oraz wyja?nia zale?no?ci mi?dzy ró?nymi rodzajami tekstów kultury (plastyk?, muzyk?, literatur?),
7) dostrzega warto?ci wpisane w teksty kultury.
II. Tworzenie w?asnego tekstu
Ucze?:
1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl?dem j?zykowym i stylistycznym w nast?puj?cych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta?, artyku?, wywiad, og?oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami?tnik,
2) pos?uguje si? kategoriami i poj?ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ?cie?ek edukacyjnych,
3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,
4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl?dem logicznym i sk?adniowym,
5) formu?uje, porz?dkuje i warto?ciuje argumenty uzasadniaj?ce stanowisko w?asne lub cudze,
6) analizuje, porównuje, porz?dkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,
7) dokonuje celowych operacji na tek?cie: streszcza, rozwija, przekszta?ca stylistycznie,
8) wypowiada si? na temat zwi?zków mi?dzy kultur? rodzim? a innymi kr?gami kulturowymi, w tym komentuje powi?zania, zw?aszcza mi?dzy kultur? polsk? a ?ródziemnomorsk?, oraz okre?la te powi?zania w ró?nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ?yciu codziennym, w odniesieniu do przesz?o?ci i w czasach obecnych,
9) formu?uje problemy, podaje sposoby ich rozwi?zania, wyci?ga wnioski - wypowiada si? na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.
B. Standardy wymaga? z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych
I. Umiej?tne stosowanie terminów, poj?? i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb?dnych w praktyce ?yciowej i dalszym kszta?ceniu
Ucze?:
1) stosuje terminy i poj?cia matematyczno-przyrodnicze: a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst?puj? terminy i poj?cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr?cznikach, w prasie, b) wybiera odpowiednie terminy i poj?cia do opisu zjawisk, w?a?ciwo?ci, zachowa?, obiektów i organizmów, c) stosuje terminy dotycz?ce racjonalnego u?ytkowania ?rodowiska,
2) wykonuje obliczenia w ró?nych sytuacjach praktycznych: a) stosuje w praktyce w?asno?ci dzia?a?, b) operuje procentami, c) pos?uguje si? przybli?eniami, d) pos?uguje si? jednostkami miar,
3) pos?uguje si? w?asno?ciami figur: a) dostrzega kszta?ty figur geometrycznych w otaczaj?cej rzeczywisto?ci, b) oblicza miary figur p?askich i przestrzennych, c) wykorzystuje w?asno?ci miar.
II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji
Ucze?:
1) odczytuje informacje przedstawione w formie: a) tekstu, b) mapy, c) tabeli, d) wykresu, e) schematu,
2) operuje informacj?: a) selekcjonuje informacje, b) porównuje informacje, c) analizuje informacje, d) przetwarza informacje, e) interpretuje informacje, f) czytelnie prezentuje informacje, g) wykorzystuje informacje w praktyce.
III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwi?zków i zale?no?ci, w szczególno?ci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych
Ucze?:
1) wskazuje prawid?owo?ci w procesach, w funkcjonowaniu uk?adów i systemów: a) wyodr?bnia z kontekstu dane zjawisko, b) okre?la warunki jego wyst?powania, c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni, d) wykorzystuje zasady i prawa do obja?niania zjawisk,
2) pos?uguje si? j?zykiem symboli i wyra?e? algebraicznych: a) zapisuje wielko?ci za pomoc? symboli, b) zapisuje wielko?ci za pomoc? wyra?e? algebraicznych, c) przekszta?ca wyra?enia algebraiczne, d) zapisuje zwi?zki i procesy w postaci równa? i nierówno?ci,
3) pos?uguje si? funkcjami: a) wskazuje zale?no?ci funkcyjne, b) opisuje funkcje za pomoc? wzorów, wykresów i tabel, c) analizuje funkcje przedstawione w ró?nej postaci i wyci?ga wnioski,
4) stosuje zintegrowan? wiedz? do obja?niania zjawisk przyrodniczych: a) ??czy zdarzenia w ci?gi przemian, b) wskazuje wspó?czesne zagro?enia dla zdrowia cz?owieka i ?rodowiska przyrodniczego, c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia?ania wspó?czesnym zagro?eniom cywilizacyjnym, d) potrafi umiejscowi? sytuacje dotycz?ce ?rodowiska przyrodniczego w szerszym kontek?cie spo?ecznym.
IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej?tno?ci do rozwi?zywania problemów
Ucze?:
1) stosuje techniki twórczego rozwi?zywania problemów: a) formu?uje i sprawdza hipotezy, b) kojarzy ró?norodne fakty, obserwacje, wyniki do?wiadcze? i wyci?ga wnioski,
2) analizuje sytuacj? problemow?: a) dostrzega i formu?uje problem, b) okre?la warto?ci dane i szukane (okre?la cel),
3) tworzy modele sytuacji problemowej: a) wyró?nia istotne wielko?ci i cechy sytuacji problemowej, b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
4) tworzy i realizuje plan rozwi?zania: a) rozwi?zuje równania i nierówno?ci stanowi?ce model problemu, b) uk?ada i wykonuje procedury osi?gania celu,
5) opracowuje wyniki: a) ocenia wyniki, b) interpretuje wyniki, c) przedstawia wyniki.
STANDARDY WYMAGA? PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIES?YSZ?CYCH I S?ABO S?YSZ?CYCH
A. Standardy wymaga? z zakresu przedmiotów humanistycznych
I. Czytanie i odbiór tekstów kultury
Ucze?:
1) czyta teksty kultury na poziomie dos?ownym, przeno?nym,
2) interpretuje teksty kultury, uwzgl?dniaj?c intencje nadawcy - odró?nia prawd? historyczn? od fikcji, dostrzega warto?ciowanie,
3) wyszukuje informacje zawarte w ró?nych tekstach kultury, w szczególno?ci w tekstach literackich, publicystycznych, ilustracjach, mapach, tabelach, wykresach, schematach,
4) dostrzega w odczytywanych tekstach ?rodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych i dzie? sztuki plastycznej,
5) odnajduje zwi?zki przyczynowo-skutkowe w kulturze i ?yciu spo?ecznym,
6) dostrzega konteksty niezb?dne do interpretacji tekstów kultury, w szczególno?ci kontekst historyczny, biograficzny, plastyczny,
7) dostrzega warto?ci wpisane w teksty kultury. II. Tworzenie w?asnego tekstu
2) pos?uguje si? kategoriami i poj?ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ?cie?ek edukacyjnych,
3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym,
4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu - tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl?dem logicznym,
5) formu?uje i warto?ciuje argumenty uzasadniaj?ce stanowisko w?asne lub cudze,
6) analizuje, porównuje, porz?dkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,
7) streszcza tekst.
B. Standardy wymaga? z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych
I. Umiej?tne stosowanie terminów, poj?? i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb?dnych w praktyce ?yciowej i dalszym kszta?ceniu
Ucze?:
1) stosuje terminy i poj?cia matematyczno-przyrodnicze: a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst?puj? terminy i poj?cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr?cznikach, w prasie, b) wybiera odpowiednie terminy i poj?cia do opisu zjawisk, w?a?ciwo?ci, zachowa?, obiektów i organizmów, c) stosuje terminy dotycz?ce racjonalnego u?ytkowania ?rodowiska,
2) wykonuje obliczenia w ró?nych sytuacjach praktycznych: a) stosuje w praktyce w?asno?ci dzia?a?, b) operuje procentami, c) pos?uguje si? przybli?eniami, d) pos?uguje si? jednostkami miar,
3) pos?uguje si? w?asno?ciami figur: a) dostrzega kszta?ty figur geometrycznych w otaczaj?cej rzeczywisto?ci, b) oblicza miary figur p?askich i przestrzennych, c) wykorzystuje w?asno?ci miar.
II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji
Ucze?:
1) odczytuje informacje przedstawione w formie: a) tekstu, b) mapy, c) tabeli, d) wykresu, e) rysunku, f) schematu, g) fotografii,
2) operuje informacj?: a) selekcjonuje informacje, b) porównuje informacje, c) analizuje informacje, d) przetwarza informacje, e) interpretuje informacje, f) czytelnie prezentuje informacje, g) wykorzystuje informacje w praktyce.
III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwi?zków i zale?no?ci, w szczególno?ci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych
Ucze?:
1) wskazuje prawid?owo?ci w procesach, w funkcjonowaniu uk?adów i systemów: a) wyodr?bnia z kontekstu dane zjawisko, b) okre?la warunki jego wyst?powania, c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni, d) wykorzystuje zasady i prawa do obja?niania zjawisk,
2) pos?uguje si? j?zykiem symboli i wyra?e? algebraicznych: a) zapisuje wielko?ci za pomoc? symboli, b) zapisuje wielko?ci za pomoc? wyra?e? algebraicznych, c) przekszta?ca wyra?enia algebraiczne, d) zapisuje zwi?zki i procesy w postaci równa? i nierówno?ci,
3) pos?uguje si? funkcjami: a) wskazuje zale?no?ci funkcyjne, b) opisuje funkcje za pomoc? wzorów, wykresów i tabel,
4) stosuje zintegrowan? wiedz? do obja?niania zjawisk przyrodniczych: a) ??czy zdarzenia w ci?gi przemian, b) wskazuje wspó?czesne zagro?enia dla zdrowia cz?owieka i ?rodowiska przyrodniczego, c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia?ania wspó?czesnym zagro?eniom cywilizacyjnym, d) potrafi umiejscowi? sytuacje dotycz?ce ?rodowiska przyrodniczego w szerszym kontek?cie spo?ecznym.
IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej?tno?ci do rozwi?zywania problemów
Ucze?:
1) stosuje techniki twórczego rozwi?zywania problemów: a) formu?uje i sprawdza hipotezy, b) kojarzy ró?norodne fakty, obserwacje, wyniki do?wiadcze? i wyci?ga wnioski,
2) analizuje sytuacj? problemow?: a) dostrzega i formu?uje problem, b) okre?la warto?ci dane i szukane (okre?la cel),
3) tworzy modele sytuacji problemowej: a) wyró?nia istotne wielko?ci i cechy sytuacji problemowej, b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
4) tworzy i realizuje plan rozwi?zania: a) rozwi?zuje równania i nierówno?ci stanowi?ce model problemu, b) uk?ada i wykonuje procedury osi?gania celu,
5) opracowuje wyniki: a) ocenia wyniki, b) interpretuje wyniki, c) przedstawia wyniki.
W przypadku uczniów niepe?nosprawnych nale?y uwzgl?dni? problemy j?zykowe tych uczniów, nie wymagaj?c z?o?onych wypowiedzi na pi?mie.